Greinarhöfundur; Anna Karólķna Vilhjįlmsdóttir, frkvstj. Fręšslu og śtbreišslusvišs ĶF

 

Verkefniš „Betri grunnur, bjartari framtķš“

Snemmtęk ķhlutun vegna hreyfižroska leikskólabarna

Rannsóknarverkefni sem fram fór į Hśsavķk įrin 2005 - 2006

 

Handbók ķ hreyfižjįlfun, Motor Acitivies Booklet  hefur veriš gefin śt ķ  kjölfar verkefnis sem fram hefur fariš į Hśsavķk frį įrinu 2005.  Carola Frank Ašalbjörnsson Ph. D. stżrši rannsóknarverkefni žar sem įhrif hreyfižjįlfunar į leikskólabörn voru könnuš. Markhópur var börn meš seinkašan hreyfižroska en önnur börn tóku einnig žįtt ķ verkefninu.    Hreyfižroskaverkefniš į Hśsavķk var byggt į fyrirmyndum og nišurstöšum rannsóknarverkefna į snemmtękri ķhlutun sem geršar hafa veriš ķ Bandarķkjunum, Brasilķu og Kķna.  Žar var mišaš viš hreyfistundir  tvisvar ķ viku ķ 30 mķnśtur og tķmabil var 12 vikur.  Fjöldi barna var 20 – 24 ķ hverjum hópi.  Nišurstöšur rannsókna frį 1997, 1998, 1999 og  2000 sżndu svipaša śtkomu žar sem mešaltalsprósenta fyrir hreyfifęrni jókst śr 7% ķ 80%   Mešaltalsprósenta fyrir samhęfingu jókst śr 36% ķ 91% 

 

Fagašilar frį leikskólum Hśsavķkur, Heilbrigšisstofnun Žingeyinga, Félags- og skólažjónustu Žingeyinga og grunnskólanum stóšu aš framkvęmd verkefnisins ķ samrįši viš Carolu auk žess sem verkefniš naut stušnings  ašstandenda,  forsvarsfólks stofnana, sveitarfélagsins og samfélagsins almennt. Börnin į Hśsavķk voru valin haustiš 2005 og prófuš meš TGMD2 (žriggja įra og eldri) og Bayley Scales(undir žriggja įra).  Öll börn sem reyndust meš seinkašan hreyfižroska voru valin til žįtttöku, alls 29 börn.   Hreyfistundir voru 45 mķnśtur tvisvar ķ viku og stóš verkefniš yfir frį 17. janśar til 6. aprķl 2006.   Žau voru prófuš aftur ķ aprķl og maķ  meš sömu prófum og sżndu verulegar framfarir. 

Fyrri athugun į börnunum sem prófuš voru meš TGMD2, fötluš og ófötluš sżndi eftirfarandi nišurstöšur;  6 undir mešaltali, 10 slök, 2 mjög slök.

Nišurstöšur seinni athugunar sżndi 2 framśrskarandi, 3 yfir mešaltali, 1 ķ mešaltali, 1 undir mešaltali og 1 mjög slakt.

Fyrri athugun barnanna sem prófuš voru meš Bayley Scales sżndi eftirfarandi nišurstöšur; 4 vęg seinkun, 4 töluverš seinkun, 3 mjög mikil seinkun.

Seinni athugun sżndi; 1 vęg seinkun, 1 töluverš seinkun, 2 mjög mikil seinkun, 7 innan marka.

 

Snemmtęk ķhlutun

Snemmtęk ķhlutun var meginžema rįšstefnu sem greinarhöfundur fór į ķ Vķnarborg įriš 2001.  Sżnt var fram į meš rannsóknum hvaš gerist į fyrstu įrum barnsins og hvernig hęgt er aš hafa įhrif į żmsa žętti meš markvissum ęfingum.  Rannsóknir voru kynntar um įhrif snemmtękrar ķhlutunar į fötluš  börn og börn meš seinkašan hreyfižroska.  Įhersla var lögš į įhrif hreyfižjįlfunar fyrstu fimm įrin en tvö fyrstu įrin voru talin sérlega mikilvęg žar sem žį er mikil umbreyting ķ gangi ķ lķkamanum.   Einn žeirra sem kynnti  rannsóknir sķnar var prófessor frį Bandarķkjunum sem sķšar kom ķ ljós aš var leišbeinandi Carolu Frank Ašalbjörnsson ķ  hennar sérnįmi į žessu sviši.  Žegar Carola flutti til Ķslands meš ķslenskum manni sķnum, leitaši hśn fyrir sér meš atvinnu į sviši snemmtękrar ķhlutunar.  Sś leiš virtist vera torsótt žar sem menntun hennar var ekki skilgreind innan ķslenska kerfisins.  Įriš 2001 kom hśn į skrifstofu  Ķžróttasambands Fatlašra til aš ręša samstarfsmöguleika en greinarhöfundur var žį nżkominn af rįšstefnunni  ķ Vķnarborg.  Umręšur höfšu fariš fram um žessa rįšstefnu hjį stjórn ĶF og mikill įhugi var į aš efla umręšu um snemmtęka ķhlutun og fį fagfólk til aš kynna rannsóknir  į žvķ sviši.    Umręšur fóru fram viš Carolu hvort unnt vęri aš setja upp afmarkaša rannsókn žar sem hennar séržekking og reynsla gęti skilaš sér til barna meš seinkašan hreyfižroska.  Tališ var aš rannsóknarverkefni meš skilgreint upphaf og endi vęri forsenda žess aš mįliš kęmist ķ  žann farveg sem naušsynlegur vęri til framžróunar į žessu sviši.

Til aš įrangur nęšist var tališ ęskilegt aš leita til sveitarfélags žar sem hęgt vęri aš fį fólk meš vķštęka, žverfaglega žekkingu til ašstošar  og samvinnu.  Ašilar sem leitaš var til į Hśsavķk sżndu mikinn įhuga į verkefninu  og lögš voru drög aš samstarfi.  Į žeim tķma sem žaš ferli fór ķ gang hafši  Carola rįšiš sig til Actavis og gefist upp viš aš leita aš starfi ķ samręmi viš hennar sérmenntun į sviši snemmtękrar ķhlutunar.  Hśn samžykkti žó aš fylgja eftir žvķ ferli sem hafiš var ķ samrįši viš ašila į Hśsavķk žó hśn hefši rįšiš sig til Actavis žar sem hśn starfar enn ķ dag. 

Eftir aš undirbśningsvinna og fjįrmögnun hafši fariš fram hófst verkferliš og skżrsla sem unnin var um framkvęmd verkefnisins į Hśsavķk sżnir jįkvęšar nišurstöšur.  Rannsóknarhópurinn sem starfaši aš verkefninu undir leišsögn Carolu Frank Ašalbjörnsson viršist sammįla um gildi verkefnisins og telja mikilvęgt aš markviss hreyfižjįlfun verši ķ boši fyrir börn į leikskólaaldri.

 

Spurningar  varšandi verkefniš voru sendar til nokkurra ašila og eftirtaldir hafa sent svör;  

 Erla Siguršardóttir, menningar- og fręšslufulltrśi į Hśsavķk, Björg Björnsdóttir, sjśkražjįlfari, Iris Miriam Waitz, išjužjįlfi, Ingibjörg Sigurjónsdóttir, foreldri og sįlfręšingur, Kristjana Rķkey Magnśsdóttir, foreldri og kennari og  Anna Jślķa Ašalsteinsdóttir, stušningsašili, 

 

Nokkur atriši sem fram komu;

 

Ų       Einstaklega góš višbót viš žaš sem fyrir var

Ų       Frįbęr upplifun af verkefninu, mjög góš kynning góš eftirfylgd

Ų       Öll börnin sżndu framfarir

Ų       Börn hafa gaman aš lęra ķ hópum, žau lęra hvert af öšru gegnum įhorf

Ų       Fjölfatlašir eiga tvķmęlalaust aš vera meš, félagslegi žįtturinn er žar ekki sķšur mikilvęgur en sérfręšingar eiga aš geta ašlagaš ęfingar žannig aš henti hverjum og einum.  Mikilvęgt aš nęgur mannskapur sé til stašar til aš fylgja žeim hópi eftir.

Ų       Kynna žarf žetta verkefni og efla hreyfižjįlfun ungra barna ekki sķst vegna félagslegrar žįtttöku og vaxandi skilnings į sambandi į milli hreyfigetu og skólafęrni ( skrift, lestur)

Ų        Mikilvęgt aš byrja snemma slķkar ęfingar žannig aš laga megi ęfingar og ašlaga žannig aš žau nįi tökum į žeim

Ų       Įhugavert verkefni.  Mjög gott verkefni sem mér finnst aš eigi aš halda įfram aš hafa innan leikskóla

Ų       Jįkvętt višhorf til hreyfingar, börnin sżndu ęfingar heima og tölušu um ęfingarnar.

Ų       Žetta er verkefni sem į erindi til allra barna og inn ķ alla leikskóla, hvort sem born eru talin žurfa žess meš eša ekki. Žaš sem žetta hefur umfram frjįlsan leik er mešvitundin um aš hreyfa sig og ęfa sig į jįkvęšan og skemmtilegan hįtt.   Barniš veršur mešvitašra um žaš sem veriš var aš gera ķ hreyfingum.

Ų       Mikilvęgt aš nį til barna sem gętu žurft į örvun aš halda, oft sem ekki er tekiš eftir žeim fyrr en žau byrja ķ skóla.  Mjög gott aš fį stašfest į vķsindalegan hįtt hversu naušsynlegt og įrangursrķkt er aš örva hreyfingu hjį flestum börnum, hvaš žį börnum sem eru fötluš eša į „grįu“ svęši.  Reyndar held ég žaš hafi komiš mörgum į óvart hversu nįkvęm öll fyrirmęli og uppsetning žurfti aš vera.  Žaš var nįttśrlega naušsyn žess aš nišurstöšur yršu marktękar.

Ų       Įnęgja meš aš hafa fengiš aš taka žįtt ķ žessu verkefni, mikilvęgt aš halda markvissri hreyfingu įfram ķ leikskólanum fyrir öll börn.  Gętu leynst žar börn sem enginn tekur eftir aš neitt sé athugavert viš en gętu įtt erfitt meš įkvešna žętti

Ų       Ekki sķšur mikilvęgt fyrir ófötluš börn.

Ų       Hreyfifęrni veršur skemmtileg, stofan į heimilinu gerš aš ęfingamišstöš

Ų       Nišurstöšurnar śr verkefninu sżna aš aš žaš skilar sér og góš hreyfifęrni er eitt af žvķ sem börn skortir hvaš helst ķ dag į tķmum kyrrsetu og offitu.  Viš veršum žvķ aš vera mešvituš um žaš strax į fyrstu ęviįrunum en ekki bara žegar regluleg ķžróttaiškun og skólaķžróttir hefjast.

 

Žegar leitaš var eftir samstarfi į Hśsavķk var ljóst aš verkefniš kęmist ekki  ķ farveg įn žess aš žvķ yrši fylgt eftir af įkvešnum ašila į stašnum. Erla Siguršardóttir, nśverandi menningar- og fręšslufulltrśi Noršuržings į Hśsavķk sżndi strax įhuga į mįlinu og įn hennar lišsinnis ķ upphafi hefši verkefniš ekki oršiš aš veruleika. 

Erla svaraši nokkrum spurningum um verkefniš og fara svör hennar hér į eftir;

 

Eftir aš hafa fengiš verkefnislżsingu frį Carolu  leitaši ég til lykilašila į Hśsavķk, leikskólastjórana, sjśkražjįlfara,  išjužjįlfa og deildarstjóra mįlefna fatlašra hjį Félags- og skólažjónustu Žingeyinga. Auk fagašila hafa styrktarašilar lagt mįlefninu liš og žar er Velferšarsjóšur barna stęrsti einstaki styrktarašilinn.  Žegar leitaš var styrkja var mikilvęgt aš hafa stušningsyfirlżsingu frį Ķžróttasambandi Fatlašra , Landlękni og frį prófessornum hennar Carolu.

 

Telur žś aš verkefniš hafi haft gildi fyrir sveitarfélagiš og žį hvers vegna?

Verkefni eins og žetta hefur mikiš gildi fyrir sveitarfélagiš og samfélagiš. Žaš er ķmyndarbyggjandi bęši fyrir samfélagiš śt į viš og einnig fyrir faglegt starf leikskólans. Žaš  er tekiš eftir svona verkefni. Mikilvęgast af öllu er žó aš vonandi skilar žjįlfunin börnunum okkar meš betri grunn śt ķ lķfiš eša eins og nafniš segir “Betri grunnur, bjartari framtķš” žaš var alltaf markmiši. Hitt eru aukaafuršir.

 

Hvernig myndir žś vilja sjį verkefniš žróast ķ framtķšinni?

Ég vildi sjį markvissa hreyfižjįlfun ķ anda verkefnisins sem sjįlfsagšan hlut af öllu leikskólastarfi, fyrir öll börn. Aš žekkingin sem verkefniš byggir į nżtist til žess aš finna börn sem žurfa žetta smį višbótar “pśst” til aš komast ķ gang, oft er svo agnarlķtiš sem žarf og getur skipt sköpum ef brugšist er viš nógu snemma. Žetta er alvöru forvarnarverkefni sem hvetur börn til hreyfingar og kennir žeim frį upphafi jįkvęšan lķfsstķl. Žaš barn sem bżr viš slakan hreyfižroska fer ótrślega fljótt aš finna til vanmįttar sķns ķ hópnum og draga sig śtśr, seinna geta fylgt nįmsöršugleikar vegna slakrar samhęfingar. Sjįlfsmyndin veršur oft lélegri og žar meš fylgir hegšun sem viš viljum helst ekki sjį hjį börnunum okkar. Allt of oft er svo fariš aš bregšast viš einkennunum og grunnur vandans finnst ekki – hverjum į lķka aš detta ķ hug aš lįta barn sem ekki gengur vel ķ stęršfręši eša er sķfellt uppį kant fara aš hreyfa sig meira og markvisst til aš bregšast viš nįms og hegšunarvanda. Žaš er lķka hętt viš aš žegar žessi vandi sżnir sig sé žaš oršiš of seint.

Žaš hafa oršiš svo miklar breytingar ķ samfélaginu aš žessi öfluga hreyfing sem įšur varš sjįlfsagšur hluti af daglega lķfinu er nįnast horfin, ekki sķst hjį ungum börnum, viš getum brugšist viš og žjįlfun ķ anda verkefnisins okkar er eitt tęki til žess.              

Er eitthvaš sérstakt sem žś vilt koma į framfęri vegna žessa?

Enn og aftur forvarnargildiš og mikilvęgi žess aš flétta hreyfingu inn ķ daglegt lķf frį fęšingu. Žaš er lķka óendanlega mikilvęgt aš męta börnunum ķ žeirra umhverfi – ekki aš fara sķfellt meš žį sem žurfa žjįlfun į sér staš. Hreyfing og žjįlfun į aš vera sjįlfsagšur hluti af okkar daglega lķfi                             

Ég vil lķka nota tękifęriš til žess aš žakka öllu žvķ frįbęra fólki sem kom aš verkefninu, įn žess hefši žaš aldrei oršiš aš veruleika. Allt starfsfólk leikskólanna faglęrt og ófaglęrt, sjśkražjįlfarar, išjužjįlfar og žessir frįbęru foreldrar og börn sem voru tilbśin aš taka žįtt.

Žaš eru forréttindi aš fį aš vinna meš svona fólki. Styrktarašilarnir bęši heima į Hśsavķk og um land allt eiga lķka heišur skilinn.

 

 

Ķžróttasamband Fatlašra óskar Hśsvķkingum til hamingju meš žetta framtak. 

Carola Frank Ašalbjörnsson fęr sérstakar žakkir fyrir aš hafa fylgt eftir žessu  mikilvęga rannsóknarverkefni  og śtgįfu handbókar um snemmtęka ķhlutun.